كارگاه‌هاي آموزش دستورنامه رابرت (كادرها)

گزارش به غائبان: درس‌های چهارمین نشست بنیان‌گذاران انجمن اصلی

يكشنبه 20 ژوئيه 2025 بوسيله‌ى گروه نويسندگان

«انجمن اصلی» قرار است تبلور سازمانی «جهش فرهنگی» باشد، و «جهش فرهنگی»؛ تلاش‌های سازمان‌یافته کادرهایی است که می‌کوشند تا مهارت خود برای ساخت جوامع مردم‌ خودقانون‌گذار را، از طریق مشارکت در روند تأسیس انجمن اصلی ارتقا بخشند و در عین حال، قرار است از طریق مشارکت مستقیم و فعالانه در روند تأسیس انواع جوامع مردم خودقانون‌گذار، این مهارت را در سطح ملی ترویج کنند و به این ترتیب، نیروی اجتماعی لازم برای اصلاح بنیادین ساختارهای شبه‌مدرن موجود را فراهم آورند.

این، هدف اعلان شده گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی است، با این همه، از همان نخستین روزهای شکل‌گیری این گروه، بعضی از اعضای آن ترجیح می‌دادند هرچه سریع‌تر، انجمنی به سیاق انجمن‌های موجود تأسیس شود تا هیئت مدیره آن انجمن نسبت به ترویج این قواعد تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی کند. رویکرد دوم اعتقاد داشت که ترویج این قواعد فقط از طریق ساخت‌ جامعه/انجمن/سازمان‌های نوین براساس قواعد دموکراسی و با مشارکت کسانی ممکن خواهد شد که به خوبی مهارت ساخت چنین جوامعی را فرا گرفته باشند. و روند تأسیس انجمن اصلی، بهترین «باشگاه»‌ برای تمرین بازی گروهی در چارچوب قواعد دموکراسی است.

شاید از کسانی که فعال اجتماعی پروفشنال (حرفه‌ای) نیستند،‌ نباید انتظار داشت که برای کسب این مهارت پیچیده و ترویج آن در میان مردم، وقت صرف کنند و زحمت بکشند. اما هستند کسانی در میان بنیان‌گذاران انجمن اصلی که خود را در این زمینه متعهد و جدی می‌دانند. انجمن اصلی قرار است با مشارکت همین تعداد معدود از کادرهای پروفشنال برای تحقق رؤیای بزرگ خود تلاش کند.

چهارمین نشست بنیان‌گذاران انجمن اصلی با حضور ۱۱ نفر از میان ۶۴ نفری که نامشان در فهرست بنیان‌گذاران ذکر شده است،‌ رأس ساعت ۵ بعد از ظهر روز چهارشنبه ۲۵ تیر ۱۴۰۴ در دفتر کادرها دعوت به دستور شد و بعد از مذاکرات طولانی، بررسی پیش‌نویس اساسنامه «گروه بنیان‌گذاران انجمن اصلی»‌ را آغاز کرد. همین اقدام ظاهرا کم اهمیت، یکی از دستاوردهای تجربه‌های طولانی تأسیس انواع انجمن‌های ناکام بر اساس قواعد دموکراسی در دفتر کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها)‌ بوده است.

نوشته‌ای که در ادامه می‌آید،‌ ضمن گزارش ماوقع، این دستاورد را تحلیل و بررسی می‌:کند. با هم آن را می‌خوانیم:‌

انجمن موقت

یکی از مفاهیمی که در کتاب «دستورنامه رابرت»‌ [1] مورد اشاره قرار گرفته است، «انجمن موقت» است.

عنوان بند ۳۲ از بخش ۵۳ کتاب دستورنامه رابرت این است:‌ مجموعه‌ای از نشست‌های توده‌ای؛ انجمن موقت.

«نشست توده‌ای» [2] یکی از نواع مجامع تصمیم‌گیری است که قواعد اختصاصی ناظر بر آن‌‌ها در فصل ۱۷ کتاب دستورنامه رابرت تشریح شده است.

منظور از «نشست توده‌ای»‌ گردهمآیی کسانی است که با قانون عام پارلمانی که در کتاب دستورنامه رابرت تشریح شده است، به خوبی آشنا هستند و به صورت پیش‌گزیده، طبق همین قواعد دور هم جمع می‌شوند و تصمیم‌ می‌گیرند. اما هنوز اساسنامه/قانون اساسی اختصاصی خودشان را تدوین و تصویب نکرده‌اند.

قواعد عام ناظر بر انواع مجامع تصمیم‌گیری‌،‌ که به صورت مشروح در بخش اصلی کتاب دستورنامه رابرت تشریح شده است. در نشست‌های توده‌ای نیز کاربرد دارد. بنابراین، وقتی کسانی که با قانون عام پارلمانی، عرفاَ‌ آشنا هستند، دور هم جمع می‌شوند، طبق همین قواعد رفتار می‌کنند.

نشست‌ توده‌ای معمولاً برای تصمیم‌گیری در مورد یک موضوع مشخص تشکیل می‌شود.

فرض کنید اهالی یک محله می‌خواهند نسبت به تغییر کاربری پارک محله به تجاری، اعتراض خود را با صدور بیانیه‌ای اعلام کنند. برای این مقصود، یک نشست کافی است و فرض بر این است که شرکت کنندگان در این نشست با قانون عام پارلمانی (قواعد دموکراسی) آشنا هستند و می‌توانند متن بیانیه را به صورت گروهی و با مشارکت تمام اعضای گروه تدوین و تنظیم کنند.

اکنون فرض کنید عده‌ای برای تأسیس یک گروه سازمان‌یافته دور هم جمع شوند و بخواهند یک جامعه/انجمن/سازمان تأسیس کنند. اعضای این گروه نیز تا وقتی اساسنامه/قانون اساسی خود را تدوین و تصویب نکرده باشند، بر اساس قواعد عام پارلمانی رفتار می‌کنند و نشست‌های آنان نشست توده‌ای است.

برای تأسیس یک جامعه/انجمن/سازمان سازمان‌یافته، معمولاً‌ دو نشست کافی است:‌ در نسشت اول، مفاد اساسنامه به مثابه قرارداد مشارکت اجتماعی، مورد بررسی قرار می‌گیرد و عده‌ای که مهارت این کار را داشته باشند، انتخاب می‌شوند تا براساس مطالب بیان شده، پیش‌نویس اساسنامه را تدوین کنند و برای مدعوان بفرستند. در نشست دوم، پیش‌نویس اساسنامه، مورد بررسی قرار می‌گیرد و با رأی اکثریت حاضران در نشست دوم به تصویب می‌رسد. کسانی که این اساسنامه مصوب را قبول داشته باشند، بعد از پرداخت هزینه عضویت (اگر پیش‌بینی شده باشد) به خزانه‌دار موقت، در نشستی شرکت می‌کنند که به عنوان «مجمع مؤسس‌»‌ شناخته می‌شود. همین افراد، مسولان نخستین دوره سازمان را، طبق مفاد اساسنامه مصوب، انتخاب می‌کنند و به این ترتیب، جامعه/انجمن/سازمان مورد نظر متولد می‌شود و بعد از این مرحله است که در صورت نیاز، نسبت به ثبت آن اقدام خواهد شد، مثل گرفتن شناسنامه برای نوزاد.

اما اگر به هر دلیل روند تأسیس گروه سازمان‌یافته به بیش از دو نشست نیاز داشته باشد،‌ در آن صورت است که یک «انجمن موقت»‌ شکل می‌گیرد که قواعد آن در بند ۳۲ بخش ۵۳ مورد اشاره قرار گرفته است. در قسمتی از این بند آمده است:

«اگر قواعد خاصی در نخستین نشست به تصویب نرسیده باشد، یک کمیته قواعد می‌تواند منصوب شود تا تعدادی قواعد را توصیه کند و زمان و مکان برگزاری نشست‌ها [. . . ] را تعیین کند و یک کتاب قانون پارلمانی را به عنوان مرجع پارلمانی مورد استفاده قرار دهد».

حالا حکایت ماست!

بله. حالا حکایت ماست. انجمن اصلی هم قرار است طی چندین نشست اساسنامه خود را تدوین کند و اتفاقاً‌ قرار است هر کدام از این نشست‌ها به باشگاهی برای تمرین همین قواعد تبدیل شود. در این صورت لازم بود کمیته‌ای قواعد مورد نیاز را تدوین کند و برای تصویب ارایه دهد.

در چهارمین نشست بنیان‌گذاران انجمن اصلی این اتفاق رخ داد و آقای داود حسین متن پیش‌نویس اساسنامه گروه بنیان‌گذاران را به شرح زیر برای تصویب به بنیان‌گذاران حاضر در چهارمین نشست تقدیم کرد:‌

پیش‌نویس اساسنامه
گروه بنیان‌گذاران انجمن اصلی

ماده یک: نام
گروه بنیان‌گذاران انجمن اصلی

ماده دو:‌هدف
تدوین و تصویب اساسنامه و تشکیل مجمع مؤسس و انتخاب نخستین دوره مسئولان انجمن

ماده سه:‌ اعضا
کسانی که نامشان در فهرست پیوست این سند ذکر شده است،‌ اعضای گروه بنیان‌گذاران هستند. این اشخاص فقط وقتی اساسنامه انجمن اصلی را امضا کنند و با شرکت در مجمع مؤسس انجمن که بعداً برگزار خواهد شد، مسئولان دائمی انجمن را انتخاب کنند،‌ اعضای مؤسس انجمن خواهند بود.

ماده چهار: مسئولان
۱. مسئولان گروه عبارتند از: ۱. مدیر جلسات ، ۲. دبیر جلسات، ۳. خزانه‌دار. این مسئولان وظایف مقرر در اساسنامه و در مرجع پارلمانی انجمن را انجام خواهند داد.
۲. مسئولان گروه تا انتخاب مسئولان انجمن یا انتخاب جانشین به فعالیت خود ادامه خواهند داد

ماده پنج: نشست‌ها
۱. نشست‌های عادی گروه روزهای چهارشنبه اول و سوم هر ماه در دفتر کادرها تشکیل می‌شود.
۲. دبیر جلسات دو روز قبل از برگزاری جلسه، فراخوان نشست‌ها را از طریق پیامک و انتشار در گروه‌های الکترونیکی «بنیان‌گذارن انجمن اصلی» در واتساپ و تلگرام به اطلاع اعضا خواهد رساند.
۳. علاقمندان به آشنایی با قواعد دموکراسی و آموزش و تمرین آن‌ها می‌توانند در نشست‌های علنی گروه بنیان‌گذارن شرکت کنند. اما فقط حق دادن پیشنهاد و شرکت در مذاکره را خواهند داشت.
۴. نشست‌های انجمن با حضور ۱۰ نفر از اعضا گروه نصاب خواهد داشت.

ماده شش: مرجع پارلمانی
کتاب دستورنامه رابرت ویرایش دوازدهم مرجع پارلمانی انجمن است و قواعد مندرج در آن هرجا که کاربرد داشته باشد و با مصوبات انجمن مغایرت نداشته باشد،‌ لازم‌الاجرا خواهد بود.

ماده هفت:‌اصلاح
مفاد این اساسنامه با اخطار قبلی و در هر نشستی که به صورت قانونی فراخوان شده باشد و به نصاب رسیده باشد، با موافقت دو سوم آرای مأخوذه قابل اصلاح خواهد بود.

ماده هشت: انحلال
گروه بنیان‌گذارن انجمن اصلی،‌ پس از تشکیل مجمع مؤسس و انتخاب مسئولان دائمی منحل خواهد شد و اسناد و دارایی گروه به مسئولن انجمن دائمی تحویل داده می‌شود.

دو رویکرد در مواجهه با مهمانان

در جریان بررسی و تصویب پیش‌نویس اساسنامه گروه بنیان‌گذاران انجمن اصلی، بند ۳ ماده پنج با مخالفت بعضی از اعضا مواجه شد. بند ۳ ماده ۵ می‌گوید:

علاقمندان به آشنایی با قواعد دموکراسی و آموزش و تمرین آن‌ها می‌توانند در نشست‌های علنی گروه بنیان‌گذارن شرکت کنند. اما فقط حق دادن پیشنهاد و شرکت در مذاکره را خواهند داشت.

آقای علی‌اکبر عبدالحسینی پیشنهاد داد جمله دوم این بند خط بخورد. اما آقای شهرام حلاج پیشنهاد اصلاح داد که این عبارت جایگزین این جمله شود: «اما حق دادن پیشنهاد و شرکت در مذاکره و رأی دادن را نخوهند داشت».

پس از مذکره، پیشنهاد آقای شهرام حلاج رأی آورد و به این ترتیب، مهمانانی که احتمالاً در نشست‌های بنیان‌گذارن انجمن اصلی شرکت خواهند کرد، حق مشارکت در تمرین گروهی را نخواهند داشت و باید صرفاً به عنوان تماشاچی ناظر بازی اعضا باشند.

قواعد ناظر بر تجدید پیشنهادها

آیا اگر جمعی تصمیمی گرفت، می‌تواند و حق دارد تصمیم خود را اصلاح یا ابطال کند؟ و قواعد ناظر بر تغییر نظر یک جمع چیست؟

به علاوه، اگر در یک نشست، پیشنهادی به تصویب رسید،‌ آیا می‌توان در نشست بعدی پیشنهاد ابطال آن را مطرح کرد؟ و یا اگر پیشنهادی در یک نشست رأی نیاورد، آیا می‌تواند در نشست بعدی آن را دوباره مطرح کرد؟ قواعد ناظر بر این اقدامات حقوقی چیست؟

این‌ها از جمله نکاتی است که - گوش شیطان کر - در نشست بعدی بنیان‌گداران انحمن اصلی که قرار است ساعت ۵ بعد از ظهر روز چهارشنبه اول مرداد ۱۴۰۴ در دفتر کادرها دعوت به دستور شود،‌ مورد بررسی قرا خواهد گرفت.

[1ویرایش دوازدهم، نشر اختران، ۱۴۰۴

[2Mass meeting


پذيرش | تماس | نقشه‌ى سايت | | آمار سايت | بازديد كنندگان : 466 / 855510

 پيگيرى فعاليت سايت fa   پيگيرى فعاليت سايت اخبار ساخت جوامع طراز نوین   پيگيرى فعاليت سايت انجمن اصلی   ?

سايت با اسپيپ درست شده است 3.0.17 + AHUNTSIC

Creative Commons License