چه کسانی بنیانگذار انجمن اصلی خواهند شد؟
در چهارمین نشست «گروه بنیانگذاران انجمن اصلی» که روز چهارشنبه ۲۵ تیر ماه ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار شد، و در جریان بررسی ماده سه پیشنویس اساسنامه این گروه ، آقای ابوالفضل بازرگان پرسشی را مطرح کرد که تناقض موجود در این ماده را بر ملا میساخت. این ماده مقرر میدارد:
ماده سه: اعضا
کسانی که نامشان در فهرست پیوست این سند ذکر شده است، اعضای گروه بنیانگذاران هستند. این اشخاص فقط وقتی اساسنامه انجمن اصلی را امضا کنند و با شرکت در مجمع مؤسس انجمن که بعداً برگزار خواهد شد، مسئولان دائمی انجمن را انتخاب کنند، اعضای مؤسس انجمن خواهند بود.
پرسش این بود که دو اصطلاح «اعضای مؤسس انجمن» و «گروه بنیانگذاران انجمن» که در این ماده به کار رفته است، چه فرقی با هم دارند؟
از نظر لغوی، «گروه بنیانگذارن انجمن» عبارت فارسی شدهی «اعضای مؤسس انجمن» است و در معنا هیچ فرقی با هم ندارند. اما در ماده سه، بین این دو گروه تمایز معنایی ایجاد شده است:«بنیانگذارن انجمن»، ۶۴ نفری هستند که نامشان در فهرست پیوست اساسنامه قید شده است، اما «اعضای مؤسس انجمن» کسانی خواهند بود که اساسنامه نهایی انجمن اصلی را امضا خواهند کرد.
هرچند این توضیح قانعکننده به نظر میرسید، اما آیا نمیشود برای این دو معنای متفاوت دو اصطلاح متمایز جعل کرد تا به این ابهامات دامن نزند؟
بررسی پیشنویس اساسنامه «گروه بنیانگذاران انجمن اصلی» در پنجمین نشست این گروه که روز چهارشنبه اول مرداد ۱۴۰۴ در محل همیشگی برگزار شد، ادامه یافت. در این نشست، جنبههای دیگری از ابهامات و تناقضات راهیافته در پیشنویس اساسنامه مورد توجه قرار گرفت، از جمله این که: چطور ممکن است تمام ۶۴ نفری که نامشان در فهرست بنیانگذارن انجمن اصلی ذکر شده است، بدون آن که اساسنامه «گروه بنیانگذاران انجمن اصلی» را امضا کرده باشند، عضو این گروه محسوب شوند؟
برای بررسی بیشتر همین مسائل بود که پیشنهاد قیام به کمیته کل به تصویب رسید و مجمع برای بررسی همین موضوعات به کمیته کل قیام کرد. آقای داود حسین مأموریت یافت تا بر اساس نکاتی که در کمیته کل مطرح شد، پیشنهادهای اصلاحی خود را به ششمین نشست بنیانگذاران انجمن اصلی که ساعت ۵ بعد از ظهر روز چهارشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۴ در محل همیشگی دعوت به دستور خواهد شد، تقدیم کند.
نوشتهای که در ادامه میآید میکوشد به روش استدلالی تناقضات راه یافته در پیشنویس اساسنامه «گروه بنیانگذاران انجمن اصلی» را بررسی و آنها را برطرف سازد:
بنا به تعریف، بنیانگذاران یا مؤسسان یک جامعه/انجمن/سازمان کسانی هستند که اساسنامه جامعه مورد نظر را تدوین و با اکثریت آرای حاضران درنشست تصویب میکنند و کسانی از میان آنان که سند مصوب را قبول داشته باشند، آن را امضا میکنند و همین افرادی که سند را امضا کردهاند، نشست دیگری برگزار میکنند که به آن «مجمع مؤسس» گفته میشود. افراد حاضر در مجمع مؤسس، نخستین دوره مسؤلان جامعه مورد نظر را طبق اساسنامه مصوب انتخاب میکنند و به این ترتیب، جامعه مورد نظر تأسیس میشود و به همنن افراد اخیر مؤسسان یا بنیانگذارن گفته خواهد شد.
بر اساس این تعریف، بنیانگذاران انجمن اصلی فقط کسانی خواهند بود که در روز مراسم تأسیس انجمن حضور خواهند یافت، اساسنامه مصوب را امضا خواهند کرد و مجمع مؤسس انجمن را تشکیل خواهند داد و نخستین دوره مسؤلان انجمن را انتخاب خواهند کرد. پس با این حساب، ۶۴ نفری که در حال حاضر نام آنان به عنوان بنیانگذاران انجمن اصلی معرفی شده است، در واقع بنیانگذاران یا مؤسسان انجمن اصلی نیستند. از نظر حقوقی، این ۶۴ نفر چه جایگاهی دارند؟
تاریخچه ماجرا
برای آن گروه از خوانندگان این نوشته که با سابقه ماجرا آشنا نیستند، به اختصار توضیح داده میشود که سابقه فعالیت مربوط به تأسیس انجمن اصلی به روز یکشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۱ میرسد که با حضور ۱۱ نفر از فعالان اجتماعی [1] ، نخستین کارگاه «هماندیشی عرف پارلمانی» به منظور آشنایی با قواعد مندرج در کتاب دستورنامه رابرت و هماندیشی درباره روش به کارگیری این قواعد در فرهنگ ایران، در سالن هیئت مدیره انجمن شرکتهای ساختمنی تهرانی برگزار شد.
دوره دوم فعالیت این گروه با هدف تأسیس انجمن اصلی نخستین نشست خود را روز یکشنبه ۲۵ فروردین ۱۳۹۸ در دبیرخانه انجمن ایرانی اخلاق در علوم و فناوری برگزار کرد که مؤسس و رئیس آن آقای دکتر مصطفی معین است. نشستهای این گروه که بعدها با عنوان «گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی» شناخته شد، ماهانه برگزار میشد و در هر نشست از ۵ فعال اجتماعی سیاسی نیز دعوت به عمل میآمد تا درصورت تمایل، در نشستهای علنی گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی شرکت کنند تا حتیالمقدور با قواعد اداره مجامع تصمیمگیری آشنا شوند.
به این ترتیب ۱۳۰ نفر از فعالان اجتماعی برای شرکت در نشستهای علنی گروه حامیان تأسیس انجمن اصلی دعوت شدند و از تمام این افراد دعوت شد تا در صورت تمایل در نشستهای اجلاس بنیانگذاران انجمن اصلی، که نخستین نشست آن روز ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار شد شرکت کنند. حدود ۶۰ نفر از این دعوت استقبال کردند که با احتساب گروه حامیان انجمن اصلی، پیشبینی میشد، در روند تأسیس انجمن اصلی حدود ۷۰ نفر شرکت خواهند کرد.
در جریان برگزاری چهار نشست اخیر بنیانگذاران انجمن اصلی، تعدادی از مدعوان، با اشاره به مشکلات شخصی، شغلی و خانوادگی از حضور فعال در نشستهای بنیان گذاران انجمن اصلی انصراف دادند و به این ترتیب، فهرست مدعوان باقی مانده، به ۶۴ نفر کاهش یافت.
تدوین اساسنامه انجمن موقت
همانطور که میدانید، یکی از وجوه هدفِ سه وجهی تأسیس انجمن اصلی این است که بنیانگذارن، در جریان تأسیس این انجمن، حتیالمقدور با تعداد قابل توجهی از قواعد اداره مجامع تصمیمگیری آشنا شوند و به خصوص مهارت پیچیده بازی در چارچوب قواعد دموکراسی را تمرین کنند.
به این ترتیب، قرار است هر یک از نشستهای بنیانگذاران انجمن اصلی، تا آنجا که حوصله جمع اجازه بدهد، به یک کارگاه آموزش و تمرین این قواعد نیز تبدیل شود.
مهم تر این که در طول سه سال اخیر، تعداد قابل توجهی از فعالان اجتماعی سیاسی در کارگاههای آموزش دستورنامه رابرت شرکت کردهاند و لازم و شایسته است که از آنان نیز برای شرکت در فرایند تأسیس انجمن اصلی دعوت به عمل آید.
افزایش تعداد نشستهای بنیانگذاران انجمن اصلی به دلایل فوق، تأسیس یک انجمن موقت را گریز ناپذیر میسازد.
در پاسخ به همین نیاز بود که پیشنویس اساسنامه انجمن موقت با نام «گروه بنیانگذاران انجمن اصلی» به شرح زیر به چهارمین نشست بنیانگذاران انجمن اصلی تقدیم شد:
پیشنویس اساسنامه
گروه بنیانگذاران انجمن اصلی
ماده یک: نام
گروه بنیانگذاران انجمن اصلی
ماده دو:هدف
تدوین و تصویب اساسنامه و تشکیل مجمع مؤسس و انتخاب نخستین دوره مسئولان انجمن
ماده سه: اعضا
کسانی که نامشان در فهرست پیوست این سند ذکر شده است، اعضای گروه بنیانگذاران هستند. این اشخاص فقط وقتی اساسنامه انجمن اصلی را امضا کنند و با شرکت در مجمع مؤسس انجمن که بعداً برگزار خواهد شد، مسئولان دائمی انجمن را انتخاب کنند، اعضای مؤسس انجمن خواهند بود.
ماده چهار: مسئولان
۱. مسئولان گروه عبارتند از: ۱. مدیر جلسات ، ۲. دبیر جلسات، ۳. خزانهدار. این مسئولان وظایف مقرر در اساسنامه و در مرجع پارلمانی انجمن را انجام خواهند داد.
۲. مسئولان گروه تا انتخاب مسئولان انجمن یا انتخاب جانشین به فعالیت خود ادامه خواهند داد
ماده پنج: نشستها
۱. نشستهای عادی گروه روزهای چهارشنبه اول و سوم هر ماه در دفتر کادرها تشکیل میشود.
۲. دبیر جلسات دو روز قبل از برگزاری جلسه، فراخوان نشستها را از طریق پیامک و انتشار در گروههای الکترونیکی «بنیانگذارن انجمن اصلی» در واتساپ و تلگرام به اطلاع اعضا خواهد رساند.
۲. علاقمندان به آشنایی با قواعد دموکراسی و آموزش و تمرین آنها میتوانند در نشستهای علنی گروه بنیانگذارن شرکت کنند. اما فقط حق دادن پیشنهاد و شرکت در مذاکره را خواهند داشت.
۳. نشستهای انجمن با حضور ۱۰ نفر از اعضا گروه نصاب خواهد داشت.
ماده شش: مرجع پارلمانی
کتاب دستورنامه رابرت ویرایش دوازدهم مرجع پارلمانی انجمن است و قواعد مندرج در آن هرجا که کاربرد داشته باشد و با مصوبات انجمن مغایرت نداشته باشد، لازمالاجرا خواهد بود.
ماده هفت:اصلاح
مفاد این اساسنامه با اخطار قبلی و در هر نشستی که به صورت قانونی فراخوان شده باشد و به نصاب رسیده باشد، با موافقت دو سوم آرای مأخوذه قابل اصلاح خواهد بود.
ماده هشت: انحلال
گروه بنیانگذارن انجمن اصلی، پس از تشکیل مجمع مؤسس و انتخاب مسئولان دائمی منحل خواهد شد و اسناد و دارایی گروه به مسئولن انجمن دائمی تحویل داده میشود.
موضوع چیست؟
با مرور اجمالی تاریخچه تأسیس انجمن اصلی، اکنون این مسائل روشن شده است:
۱. ۶۴ نفر از فعالان اجتماعی سیاسی، دست کم در حرف، اعلام کردهاند که مایلند در روند تأسیس انجمن اصلی مشارکت کنند.
۲. روند تأسیس انجمن اصلی، بیش از چند جلسه به درازا خواهد کشید، در نتیجه لازم است یک انجمن موقت تأسیس شود.
۳. برای انجمن موقت لازم است یک اساسنامه حداقلی تنظیم شود و پیشنویس آن پیشنهاد شده است.
اما پرسشهای زیر پاسخ میطلبند:
اعضای این انجمن موقت با نام «گروه بنیانگذاران انجمن اصلی» - که بخشی از گروه ۶۴ نفره «بنیانگذاران انجمن اصلی» هستند- چه خصوصیاتی دارند؟ حقوق و تکالیف آنان چیست؟ و با بقیه گروه ۶۴ نفره که هنوز عضو «گروه بنیانگذاران انجمن اصلی» محسوب نمیشوند، چه تفاوتی دارند؟ و سرانجام، در روز برگزاری مراسم تأسیس انجمن، چه کسانی و با چه خصوصیاتی و تحت چه شرایطی به عنوان «بنیانگذاران انجمن اصلی» دعوت خواهند شد و حضور خواهند یافت؟
پاسخ های پیشنهادی
همانطور که در ابتدای این نوشته اشاره شد، مجمع بنیانگذاران انجمن اصلی در پنجمین نشست خود به کمیته کل قیام کرد تا این مسائل را بررسی کند و به آقای داود حسین مأموریت داد تا بر اساس نکات مطرح شده در کمیته کل، پیشنهادهای اصلاحی خود را تدوین کند و به ششمین نشست بنیانگذارن انجمن اصلی تقدیم کند.
بررسیها حاکی است تا لحظه نوشته این مقاله، آقای داود حسین پیشنهادهای زیر را برای ارایه به ششمین نشست گروه بنیانگذاران انجمن اصلی آماده کرده است:
ماده سه: اعضا
۱. کسانی که پس از حضور در سه نشست بنیانگذاران انجمن اصلی، این سند (اساسنامه) را امضا میکنند، اعضای «گروه بنیانگذاران انجمن اصلی» هستند. فقط این اشخاص، وقتی اساسنامه انجمن اصلی را امضا کنند و با شرکت در مجمع مؤسس انجمن (مراسم تأسیس) که بعداً برگزار خواهد شد، مسئولان دائمی انجمن را انتخاب کنند، اعضای بنیانگذاران انجمن خواهند بود.
۲. اعضای گروه بنیانگذاران انجمن اصلی میتوانند در هر نشست خود، نام کسانی را که برای عضویت در انجمن اصلی مناسب میدانند، پیشنهاد کنند. نام این افراد به فهرست مدعوان به اجلاس بنیانگذاران انجمن اصلی که پیوست این سند است، اضافه خوهد شد.
۳. آن گروه از مدعوان به اجلاس بنیانگذاران انجمن اصلی (فهرست پیوست این سند) که دست کم در سه نشست گروه بنیانگذاران انجمن اصلی شرکت کرده باشند، خواهند توانست این سند را امضا کنند و عضو گروه بنیانگذاران شوند.
ماده پنج: نشستها
۱. نشستهای عادی گروه روزهای چهارشنبه اول و سوم هر ماه در دفتر کادرها تشکیل میشود.
۲. دبیر جلسات دو روز قبل از برگزاری جلسه، فراخوان نشستها را از طریق پیامک و انتشار در گروههای الکترونیکی «بنیانگذارن انجمن اصلی» در واتساپ و تلگرام به اطلاع اعضا خواهد رساند.
۳. کسانی که نامشان در فهرست پیوست ذکر شده باشد و هنوز عضو گروه بنیانگذاران انجمن اصلی نشده باشند، میتوانند به عنوان مهمان در نشستهای علنی گروه شرکت کنند. اما فقط حق دادن پیشنهاد و شرکت در مذاکره را خواهند داشت.
۴. نشستهای انجمن با حضور ۱۰ نفر از اعضا گروه نصاب خواهد داشت.
خلاصه راه حل
۱. در حال حاضر، فهرست ۶۴ نفرهای از فعالان اجتماعی سیاسی وجود دارد که مدعوان به نشستهای بنیانگذاران انجمن اصلی هستند.
۲. بعضی از آنان ـ که دست کم در سه نشست گروه بنیانگذاران انجمن اصلی شرکت کردهاند ـ اساسنامه گروه بنیانگذاران انجمن اصلی را ( به عنوان انجمن موقت) امضا میکنند و عضو این گروه محسوب خواهند شد.
۳. اعضای این گروه میتوانند فعالان اجتماعی سیاسی علاقمند به یادگیری و تمرین قواعد دموکراسی را به عنوان مهمان معرفی کنند. نام این عده به فهرست ۶۴ نفره افزوده خواهد شد و حق دارند به عنوان مهمان در نشستهای علنی گروه بنیانگذاران انجمن اصلی شرکت کنند و بعد از سه جلسه، در صورت تمایل میتوانند عضو گروه بنیانگذاران انجمن اصلی شوند.
۴. فقط اعضای گروه بنیانگذاران انجمن اصلی که اساسنامه این گروه را امضا کرده باشند، به عنوان بنیانگذاران نجمن اصلی در مجمع مؤسس حضور خواهند یافت و نه تمام کسانی که نام آنان در فهرست مدعوان به نشستهای بنیانگذاران انجمن اصلی قید شده باشد.
به نظر میرسد، به این ترتیب، تناقضات راه یافته در پیشنویس اساسنامه گروه بنیانگذاران انجمن اصلی برطرف شده باشد. تا نظر شرکت کنندگان در ششمین نشست بنیانگذاران انجمن اصلی چه باشد!
تمام
[1] آقایان مجتبی امیری، محمدحسین بنیاسدی، محمد بهتشی، مهدی جمالی بحری، محسن رزمخواه، بهرام شهریاری، محمد عطاردیان، آرش کیخسروی، علیاصغر گلسرخی، مصطفی معین و بعدها،عبدالتفاح سلطانی
گروه نويسندگان
مقالههاى اين نويسنده
fa
اخبار ساخت جوامع طراز نوین
انجمن اصلی
?
