انجمن اصلاح نظام قانون‌‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی

طبق برنامه از پیش اعلام شده، مراسم تأسیس «انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» همزمان با برگزاری بیست و هشتمین نشست بنیان‌گذاران این انجمن، عصر روز دوشنبه ۲۱‍ مهر ماه ۱۴۰۴ و با حضور گروهی از فعالان سیاسی اجتماعی که از ترویج قواعد دموکراسی و ارتقای مهارت ساخت جوامع مردم خودقانون‌گذار در ایران پشتیبانی می‌کنند، در دفتر کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت برگزار شد. سرتاسر این مراسم که حدود ۳ ساعت به طول انجامید، طبق قواعد دموکراسی (به روایت دستورنامه رابرت) اداره شد و حاضران در این مراسم در این بازی شرکت کردند و در جریان بازی با برخی از قواعد این بازی آشنا شدند.

در این مراسم به آقایان مهندس شهرام حلاج و دکتر ابوالفضل علی‌آبادی گواهینامه شرکت در آزمون ۳۰۰ سؤال آموزشی تقدیم شد. بیانیه تأسیس انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی قرائت شد. اساسنامه این انجمن با مشارکت حاضران در مراسم تأسیس بررسی شد و به تصویب رسید و کسانی که اساسنامه مصوب را قبول داشتند و مایل بودند عضو انجمن شوند، اساسنامه مصوب را امضا کردند و قرار شد در نخستین نشست مجمع مؤسس انجمن که ساعت ۶ و ۴۵ دقیقه بعد از ظهر روز دوشنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۴ در دفتر کادرها دعوت به دستور خواهد شد، حضور یابند و نخستین دوره مسؤلان انجمن را انتخاب کنند و در روند تدوین برنامه استراتژیک انجمن مشارکت نمایند.

خاطر نشان می‌شود، انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی که براساس قواعد مندرج در کتاب دستورنامه رابرت تأسیس شده و اداره خواهد شد، پس از تصویب اعضا، با سایر انجمن‌هایی که با هدف اصلاح ساختری ساختارهای دیگر ـ براساس قواعد دموکراسی ـ تأسیس شده و خواهند شد، کانون انجمن‌های اصلی اختصاصی (انجمن اصلی) را تشکیل خواهند داد تا در هماهنگی با هم نسبت به اصلاح ساختاری نظام سیاسی اجتماعی اقدام کنند.

در ادامه، ضمن تشکر از خانم نرگس ظریفیان دبیر «انجمن گسترش سواد دموکراسی» که مسؤلیت عکاسی مراسم را برعهده گرفت،‌ چند قطعه عکس از این مراسم تقدیم می‌شود:‌

گروه بنیان‌گذاران «انجمن اصلاح نظام قانون‌‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» در بیست و ششمین نشست خود که عصر روز دوشنبه ۷ مهر ماه ۱۴۰۴ به صورت حضوری و غیرحضوری در دفتر کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) برگزار شد، موضوعات مرتبط با برگزاری مراسم تأسیس این انجمن را که قرار است عصر روز دوشنبه ۲۱ مهر ماه ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار شود، مورد بررسی قرار داد.

قرار است این مراسم با دعوت از حدود ۵۰ نفر از فعالان سیاسی اجتماعی که از ترویج قواعد دموکراسی و ارتقای مهارت ساخت جوامع مردم خودقانون‌گذار حمایت می‌کنند، برگزار شود.

خاطر نشان می‌کند هدف اعلام شده از تأسیس «انجمن اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی»، «تأمین نیروی اجتماعی لازم برای اصلاح نظام‌‌قانون‌گذاری در کشور» است.

از یک منظر، آشنایی با قواعد دموکراسی به معنای کسب مهارت‌های لازم برای تأسیس و اداره انواع جوامع مردم‌ خودقانون‌گذار است. محمع اعضای هر «جامعه» رکن اصلی تصمیم‌گیری و تصویب قوانین ناظر بر همان جامعه است. با این همه، اعضای هر جامعه، برای سازمان‌دهی به خودشان به مثابه یک جامعه، به قواعد پیش‌گزیده‌ و مورد توافقی نیاز دارند که بر اساس آن‌ها دور هم جمع شوند و به تصمیم مشترک برسند. کتاب دستورنامه رابرت یک مجموعه از این قواعد پیش‌گزیده را که مبتنی بر اصول بدیهی هستند، به صورت مدون ارایه داده است. در نتیجه، پس از آشنایی نسبی با منطومه حقوقی «دستورنامه» است که اعضای یک جامعه خواهند توانست نظام قانون‌گذاری خود را ـ براساس اصول صحیح ـ برقرار سازند. به همین خاطر، هدف از تأسیس انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری، نیز، در واقع، ترویج مهارت‌های مورد نیاز برای ساختن جوامع مردم‌ خوپدقانون‌گذار است.

اعضای گروه بنیان‌گذاران انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی در بیست و شش نشستی که تا کنون بر اساس موازین دموکراسی برگزار کرده‌اند، کم و بیش با پرمصرفت‌ترین قواعد اداره مجامع تصمیم‌گیری آشنا شده‌اند و آمادگی لازم برای برگزاری مراسم تأسیس انجمن را کسب کرده‌اند.

همانطور که گفته شد، در بیست و ششمین نشست گروه بنیان‌گذاران این انجمن موضوعات مرتبط با مراسم تأسیس مورد بررسی قرار گرفت و تصمیمات لازم اتخاذ شد. برخی از این تصمیمات:‌

در بیست و چهارمین‌ نشست هسته اولیه گروه حامیان تأسیس «انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» (انجمن اصلاح) که ساعت ۶ و ۴۵ دقیقه بعد از ظهر روز دوشنبه ۲۴ شهریور ماه ۱۴۰۴ دردفتر کارگاه‌‌های آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) دعوت به دستور شدَ راه‌نقشه تأسیس این انجمن به تصویب رسید. متن این سند در ادامه این نوشته تقدیم شده است.

در حال حاضر، هسته اولیه گروه حامیان تأسیس انجمن اصلاح در حال حاضر ۱۶ عضو دارد که روزهای دوشنبه هر هفته دور هم جمع می‌شوند تا ضمن تدوین اسناد مورد نیاز برای ارایه به مجمع مؤسس انجمن اصلاح، تصمیم‌گیری گروهی بر اساس موازین دموکراسی (دستورنامه رابرت) را نیز تمرین کنند.

هرچند کتاب دستورنامه رابرت انواع قواعد مورد نیاز برای تشکیل انواع جامعه/انجمن/سازمان‌ها و قواعد ناظر بر انواع مجامع تصمیم‌گیری را در اختیار علاقمندان قرار داده است، اما قواعد اختصاصی پارلمان‌ها و مجامع قانون‌گذاری در این کتاب مورد بررسی قرار نگرفته است. از همین رو، ضروری به نظر می‌رسید که انجمنی با هدفت مطالعه تطبیقی نظام‌های قانون‌گذاری در کشورهای مختلف تأسیس شود و سهم خود را در اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری ایفا کند. به این ترتیب، هدف اعلام شده این انجمن «تأمین نیروی اجتماعی لازم برای اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی»است.

از آنجا که قرار است عصر روز دوشنبه ۲۱ مهر ماه ۱۴۰۴ مراسم تأسیس این انجمن چونان یک رویداد فرهنگی/حقوقی در دفتر کادرها برگزار شود، لازم بود راه‌نقشه برگزاری این مراسم تدوین و تصویب شود تا تمام اعضا هسته اولیه گروه حامیان تأسیس انجمن اصلاح وظایف خوپد را طبق اآن انجام دهند

در ادامه متن کامل راه‌نقشه تقدیم می‌شود:‌

در بیست و سومین نشست هفتگی هسته اولیه گروه حامیان تأسیس «انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» که عصر روز دوشنبه ۱۷ شهریور ۱۴۰۴ با حضور ۱۱ نفر از اعضای «هسته اولیه» در دفتر کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) برگزار شد، راه‌ نقشه برگزاری مراسم تأسیس این انجمن که قرار است روز دوشنبه ۲۱ مهر ماه ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار شود، مورد بررسی قرار گرفت.

در ادامه این نشست و به پیشنهاد مسؤل کمیته بررسی تطبیقی نظام‌های قانون گذاری، مطالعه متن قانون احزاب در اسراپیل در دستور قرار گرفت.

خاطر نشان می‌کند، هم‌زمان با تدوین و تصویب اسناد مورد نیاز برای تأسیس «انجمن اصلاح نظام‌قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی»، کمیته مطالعه تطبیقی نظام‌های قانون‌گذاری نیز به فعالیت‌های تحقیقی خود ادامه می‌دهد و اعضای این کمیته در هر نشست گزارشی ازیافته‌های خود را عرضه خواهد کرد. یکی از رژیم‌هایی که موضوع بررسی این کمیته قرار گرفته است، رژیم اسرائیل است.

صرف‌نظر ار جنگ جاری بین رژیم‌های حاکم برایران و اسرائیل، مقایسه تطبیقی این دو رژیم از جهات گوناگون آموزنده است: «کِنِسِت» یا پارلمان اسراپیل به معنای واقعی کلمه «در رأس امور است» و عالی‌ترین مرجع تصمیم‌گیری در نظام سیاسی اسرائیل محسوب می‌شود و هیچ رکنی بالاتر از پارلمان نیست. پارلمان هم مانند مجمع یک شرکت سهامی، متشکل از نمایندگان احزابی است که هر کدام به اندازه سهمی که از آرای مردم اسرائیل دارند، در قدرت تصمیم‌گیری و اجرای تصمیم‌ها سهیم هستند. حکومت هیچ نقشی در برگزاری انتخابات ندارد و مسؤلیت برگزاری انتخابات بر عهده‌ی کمیسیونی است مرکب از نمایندگان احزابی که در کنست حضور دارند و به ازای هر چهار کرسی که کسب کرده‌ باشند، یک نماینده در این کمیسیون خواهند داشت.

رژیم سیاسی حاکم بر اسراپیل مثل یک ساعت دقیق است و به همین خاطر است که به رغم اختلافات ایدئپلوژیک بسیار عمیق بین مردم این کشور، طی بیش از ۷۰ سالی که از اعلام موجودیت این رژیم می‌گذرد، حتی بدون توافق بر سر یک قانون اساسی، اختلافات طبیعی بین احزاب و گروه‌های سیاسی، به خوپی مدیریت شده است، از جمله، به این دلیل که تمام بازیگران سیاسی این کشور، طبق قواعدی بازی می‌کنند که همه بر سر آن‌ها توافق دارند، چون منصانه و منطقی است.

گفتنی است که در بیست و سومین نشست هسته اولیه گروه حامیان تأسیس انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی، این ایده مطرح شد که به ویژه با توجه به رشد حیرت‌انگیز هوش مصنوعی و ماشین‌های ترجمه، مانع زبان برای همیشه از میان برداشته شده است، از همین رو، هر یک از اعضای هسته اولیه متعهد خواهند شد که به دلخواه خود، نظام قانون‌گذاری یک کشور را مورد بررسی قرار دهند و نتایچ تحقیق خود را عرضه کنند.

در این نشست، همچنین بررسی«قانون احزاب اسرائیل» در دستور قرار گرفت. متن این قانون به زبان عبری است و آن چه که در ادامه تقدیم می‌شود متن فارسی آن است که هوش مصنوعی آن را ترجمه کرده است، و نیازی به گفتن نیست که این ترجمه اعتبار حقوقی ندارد..

فعالان سیاسی، به ویژه اعضای هسته اولیه بنیان‌گذاران «انجمن اصلاح ساختار احزاب سیاسی» (اساس) ازتأمل در این سند، می‌توانند نکات ارزشمندی کسب کنند. با هم ترجمه هوش مصنوعی از قانون احزاب اسرائیل را می‌خوانیم:‌

بیشتر وقت بیستمین نشست هسته اولیه گروه حامیان تأسیس «انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» که عصر روز دوشنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار شد،‌ صرف بررسی نظام‌ قانون‌گاذاری در اسرائیل شد. در این نشست، یکی از اعضای کمیته بررسی تطبیقی نظام‌های قانون‌گذاری، گزارش تحقیقات خود درباره خصوصیات نظام قانون‌گذاری در اسرائیل را برای حاضران در این نشست ارایه داد.

خاطر نشان می‌شود کمیته بررسی تطبیقی نظام‌های قانون‌گذاری با این هدف تشکیل شده است تا ساختار نظام قانون‌گذاری در جمهوری اسلامی را با ساختار برخی از نظام‌های قانون‌گذاری در کشورهای دیگر مقایسه کند. قرار است نتایج این بررسی‌های تطبیقی به صورت کتابچه‌هایی منتشر شود و در اختیار اعضای انجمن و سایر علاقمندان قرار بگیرد.

این کمتیه تا کنون آئین‌نامه‌های داخلی مجلس سنا و مجلس نمایندگان کنگره ایالات متحده آمریکا را به صورت اجمالی مورد بررسی قرارداده است.

در نوزدهمین نشست هسته اولیه، ترجمه فارسی قانون کِنٍسِت (پارلمان اسرائیل) در اختیار اعضای هسته اولیه قرار گرفت. قرار است ترجمه فارسی آئین‌نامه داخلی کنست نیز در نشست بعدی مورد بررسی قرار بگیرد.

لازم به یادآوری است که در نشست‌های هسته اولیه گروه حامیان تإسیس «انجمن اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» اسناد مورد نیاز برای ارایه به مجمع مؤسس این انجمن تدوین و تصویب می‌شود.

قرار است نخستین نشست مجمع مؤسس این انجمن با حضور بنیان‌گذاران و مهمانان، عصر روز دوشنبه ۲۱ مهر ماه ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار شود.

در متن پیش‌نویس بیانیه تإسیس این انجمن، بعدازارایه تزهایی در باره شرایط موجود،‌ پیشنهاد شده است: «انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی بر اساس قواعد مندرج در کتاب دستورنامه برای تأمین نیروی اجتماعی لازم به منظور اصلاح نظام‌قانون‌گذاری در کشور تأسیس شود».

در ادامه این نوشته، ترجمه فارسی دو سند با عنوان «نظام انتخابات اسرائیل‏» و «اصول و نهادهای حکمرانی در اسرائیل» تقدیم می‌شود. این دو سند از وب سایت «کتابخانه مجازی یهود‏» انتخاب شده و هوش مصنوعی آن‌ها را ترجمه کرده است. با هم می‌‌خونیم:

در هفدهمین نشست هسته اولیه گروه حامیان تأسیس «انجمن اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی»‌ که ساعت ۱۸ و ۳۰ دقیقه روز دوشنبه ۶ مرداد ۱۴۰۴ در دفتر کارگاه‌های آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها) دعوت به دستور شد،‌ پیش‌نویس بیانیه تأسیس این انجمن برای بررسی و تصویب تقدیم شد.

خاطر نشان می‌شود که هسته اولیه گروه حامیان تأسیس این انجمن در حال حاضر دوازده نفر عضو دارد و آقایان شهرام حلاج، ابوالفضل علی‌آبادی و فرخ فروزان کرمانی، سه نفر از اعضای گروه بنیان‌گذاران انجمن اصلی نیز از عضویت در هسته اولیه این گروه استقبال کرده‌اند.

در اساسنامه هسته اولیه گروه حامیان تأسیس انجمن اصلاح نظام قانون‌‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی تصریح شده است که کتاب دستورنامه رابرت (ویرایش دوازدهم، نشر اختران،‌ ۱۴۰۴) مرجع پارلمانی این انجمن است و قواعد مندرج در این کتاب،‌ هرجا کاربرد داشته باشد و با مصوبات انجمن مغایر نباشد، لازم الاجرا خواهد بود.

در شانزدهمین نشست هسته اولیه گروه حامیان تأسیس این انجمن تصویب شد که مراسم تأسیس این انجمن چونان یک رویداد فرهنگی و با حضور حدود ۷۰ نفر از فعالان سیاسی اجتماعی روز دوشنبه ۲۱ مهر ماه ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار شود. تا آن زمان، اسناد مورد نیاز به مرور تدوین خواهد شد و افراد علاقمند و با صلاحیت برای عضویت در این انجمن شناسایی و دعوت خواهند شد.

نیازی به یادآوری نیست که نظام قانون‌گذاری زیرمجموعه نظام سیاسی در هر کشور است و نظام سیاسی هر کشور نیز در نهایت،‌ تبلور نظام فرهنگی همان کشور خواهد بود. «جهش فرهنگی»‌ ـ به مثابه تلاش دسته‌ جمعی گروهی از فعالان اجتماعی سیاسی پروفشنال برای ترویج مهارت ساخت جوامع مردم خودقانون‌گذار بر اساس تجربه‌های به کارگیری قواعد دموکراسی (به روایت دستورنامه رابرت)، خواه‌ناخواه نظام قانون‌گذاری آلترناتیو خلق خواهد کرد و امید می‌رود انجمن اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری به عنوان یکی از انجمن‌های اصلی اختصاصی، نقش ویژه خود را در این زمینه ایفا کند.

بیاینه تأسیس انجمن اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی، خطور کلی گفتمان جایگزین را ترسیم کرده است. با هم آن را مرور می‌کنیم:‌

اگر بی‌ آبی وضعیت پایختت را به هم نریزد،‌ و اگر آتش زیرخاکستر جنگ دوباره شعله ور نشود، و اگر فرونشست زمین زندگان را در کام خود فرو نکشد، و اگر «اگر»‌های بنیان‌برانداز دیگر رؤیاها را کابوس نسازد -‌ گوش شیطان کر - قرار است عصر روز دوشنبه ۲۱ مهر ۱۴۰۴ مراسم تأسیس یک انجمن دیگر در دفتر کارگاه‌های‌ آموزش دستورنامه رابرت (دفتر کادرها)‌ برگزار شود: «انجمن اصلاح نطام‌ قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی».

آن گروه از فعالان اجتماعی که کم‌وبیش با علم حقوق پارلمانی آشنا شده باشند می‌دانند «اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی»‌ یعنی چی؟ گروهی از همین فعالان اجتماعی، دامن همت به کمر بسته‌اند تا انجمنی برای اصلاح نظام قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی ایجاد کنند.

در شانزدهمین نشست اعضای هسته اولیه گروه حامیان تأسیس «انجمن اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» که ساعت ۱۸ و ۳۰ دقیقه روز دوشنبه ۳۰ تیر ماه ۱۴۰۴ در دفتر کادرها دعوت به دستور شد، این پیشنهاد به تصویب رسید که مراسم تأسیس این انجمن، روز ۲۱ مهر ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار شود.

سه ماه فرصت باقی است تا اعضای هسته اولیه، گروه حامیان تأسیس این انجمن را سازمان دهند، اسناد مورد نیاز را براساس قواعد دموکراسی تهیه کنند و به تصویب برساند، فهرست افراد مناسب برای بنیان‌گذاری این انجمن را فراهم آورند و از آنان دعوت کنند تا هم برای آشنایی با قواعد دموکراسی و هم برای تمرین این قواعد،‌ در نشست‌های گروه حامیان تأسیس انجمن اصلاح نظام قانون‌گذاری شرکت کنند، و به این ترتیب. برای تأسیس انجمنی اقدام کنند که قرار است نیروی اجتماعی لازم برای اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری را تأمین و هدایت کند.

نوشته‌ای که در ادامه تقدیم می‌شود، اقدامات و تصمیمات جالب و مهم صورت گرفته در شانزدهمین نشست هسته اولیه تأسیس این انجمن را روایت می‌کند:

در هفتمین نشست هسته اولیه گروه حامیان تأسیس «انجمن اصلاح نظام‌قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» که ساعت ۶ و ۳۰ دقیقه بعد از ظهر دوشنبه ۸ اردیبهشت ماه ۱۴۰۴ به صورت حضوری/الکترونیکی در دفتر کادرها برگزار شد، مفاد پیش‌نویس اساسنامه سازمان موقت «هسته اولیه» مورد توافق قرار گرفت. این پیش‌نویس، در نشست بعدی، که با حضور علامندان به تشکیل این انجمن، عصر دوشنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۴ در دفتر کادرها برگزار خواهد شد، با رأی اکثریت اعضای حاضر به تصویب خواهد رسید و کسانی که با مفاد اساسنامه مصوب موافق باشند، اساسنامه را به عنوان قرارداد مشارکت، امضا خواهند کرد و مسئولان هسته اولیه را برخواهند گزید.

کسانی که تمایل دارند در فرایند تشکیل این انجمن در دست تأسیس بر اساس قواعد دموکراسی، مشارکت کنند می‌توانند با هر یک از اعضای فعلی هسته اولیه که نامشان در اساسنامه قید شده است، تماس بگیرند.

دفتر کادرها نیز به پرسش‌های متقاضان محترم پاسخگو خواهد بود.

در ادامه، متن پیش‌نویس اساسنامه هسته اولیه گروه حامیان تأسیس «انجمن اصلاح نظام‌ قانون‌گذاری در پرتو علم حقوق پارلمانی» تقدیم می‌شود:‌